ЗНАЧАЈНИ ОТКРИТИЈА ОД ИСТРАЖУВАЊЕТО НА СТАРИОТ ГРАД

Кулата на јужниот бедем на средновековниот град-тврдина се наоѓа под антенскиот столб на Македонската телевизија, па археолозите ќе имаат големи маки при истражувањето

Средновековната тврдина на централното возвишение над Штип, Исар, ќе се осветли за да се гледа од сите делови на градот

Стара црква, внатрешна кула за која досега не се знаело, јужната одбранбена кула на тврдината, керамика од доцноантичкиот до раноосманлискиот период и влез во тврдината открија археолозите истражувајќи го средновековниот град-тврдина Исар кај Штип. Пронајдено е ретко оружје: стрели, железни стрели и разни видови ѓулиња, меѓу кои и за катапулти со кои луѓето ја бранеле тврдината.

Археолошките истражувања на Исар, како дел од средновековниот град Штип, почнаа во средината на август. За оваа акција Владата одвои 3 милиони денари. Првата фаза од истражувањата ќе трае до декември. Археолозите напролет ќе продолжат со ископувањата.

Целта е да се дооткријат неистражените делови на тврдината. Потоа ќе биде изработен проект за реконструкција и конзервација, по што средновековната тврдина што се протега на 16.600 квадратни метри на централното возвишение над Штип, Исар, ќе се осветли за да се гледа од сите делови на градот.

ИЗГРАДЕН ВРЗ АНТИЧКИОТ АСТИБО

На истражувањата работат 10 археолози и 70 работници.

- Резултатите од првите два месеца од истражувањето ги надминаа нашите очекувања. Веќе ги откривме трасите на сите ѕидови, со кои од сите четири страни била опколена тврдината. За централната внатрешна кула не знаевме дека постои. Таа, всушност, ја делела тврдината на два дела. Не знаевме ни дека под тврдината има црква. Според првичниот увид, таа веројатно е изградена веднаш по освојувањето на тврдината од османлиите.

Но, ќе продолжиме со истражувањата и на црквата и на гробовите околу неа, па наскоро попрецизно ќе го утврдиме периодот на нејзината изградба. Пронајденото ретко оружје и керамиката од пред османлискиот, но и од доцноантичкиот период потврдуваат за континуитетот на цивилизациите на овој простор кај средновековниот град Штип, изграден врз темелите на античкиот Астибо и на византискиот Скипион - вели раководителот на проектот, Звонко Белдедовски, археолог во Заводот и музеј во Штип.

Интересно е што кулата на јужниот одбранбен бедем на градот-тврдина е откриена точно под антенскиот столб на Македонската телевизија, па археолозите ќе имаат сериозни проблеми во истражувањето. На Исарот има и други антенски столбови, кои ќе мора да се дислоцираат, ако градот-тврдина ја добие планираната функција и изглед.

ОТКРИЕН ТАЕН ТУНЕЛ

Во втората фаза од истражувањето ќе се вршат ископувања на другите делови од утврдениот град, кои ќе бидат многу полесни, бидејќи поголемиот дел од работата е завршен. Археолозите ќе го лоцираат и дооткријат тунелот што води од речното корито на Брегалница кај Ново Село до врвот на тврдината. Според легендите и записите на патописецот Евлија Челебија, османлиите околу 1385 година, по долга опсада, успеале преку тој тунел да го освојат градот. Наводно тогаш Турците случајно виделе како од тунелот излегуваат патки, но и неколку бранители на градот. Го искористиле тоа за да го освојат градот. Во 1986 година, при изградбата на градскиот колектор, градежната механизација открила дел од тунелот.

По досегашните, археолозите се надеваат и на нови откритија во и околу средината на Исарот. Ако работите се одвиваат според планот и ако се обезбедат дополнителни средства за реконструкцијата и конзервацијата, средновековниот Штип ќе блесне над денешниот до крајот на 2011 година.

Љупчо Шатевски